అరసున్న ఉన్నప్పుడు ఉచ్చారణ

 

*Letters in Red are for pronunciation purposes only and should not be written that way*

పదంలో అరసున్న ( ఁ) వాడినప్పుడు ఎలా ఉచ్చరించాలి? 

అరసున్నని అర్థానుస్వారము అని కూడా పిలుస్తారు. 

అరసున్న వాడుక ఈ మధ్య తగ్గిపోయింది, కానీ కావ్యాలలో ఎక్కువగా వాడేవారు.  వ్రాసేటప్పుడు పదంలో అరసున్న లేకపోతే పదానికి అర్థం మారిపోతుంది. అందుకే వాడుక తెలుసుకోవడం ముఖ్యం.

నియమము 1 - అరసున్న పదం మధ్యలో వస్తే, ఉచ్చారణ చేసేటప్పుడు,
i. కొన్ని పదాలకి సున్న ఉన్నట్టుగా పలకాలి

ఉదాహరణలు (అరసున్న ఉన్నప్పుడు పదం యొక్క అర్థం, అరసున్న లేనప్పుడు పదం యొక్క అర్థం ఎలా ఉంటుంది): 

అఁట (అంట) = ఆశ్చర్యార్థకము

అట = అచ్చట

కాఁచు (కాంచు) = వేఁడిచేయు, వెచ్చచేయు
కాచు = కాపాడు, రక్షించు

ii. కొన్నిటికి అరసున్న లేనట్టుగా (silent) పలకాలి

ఉదాహరణలు: 

అరుఁగు = వీది అరుగు                                    గాఁడి = గొడ్లుమేయుస్థలం                       నేఁత = నేయుపని
అరుగు = వెళ్ళు, పోవు                                     గాడి =  బండి                                         నేత = రాజు       

ఆఁకరము = ఆగ్రహము                                    చాఁగుట = వృద్ధియగుట                         పలుఁగు = తెల్లనిరాయి
ఆకరము = ఉనికి                                             చాగుట = నడచుట                                పలుగు = చెడ్డవాడు 

ఏఁడు = సంవత్సరం                                         చూఁడు = కాన్పు
ఏడు = 7 అంకె (సంఖ్య), ఏడుపు                     చూడు = కనుమ

ఊఁక = ఊఁగుట                                              తరుఁగు = తగ్గిపోవు
ఊక = పొట్టు                                                    తరుగు = త్రుంచు

ఊఁడు = ఊగించు                                           తీఁగ = లత
ఊడు = రాలిపోవు                                           తీగ = చెఱువు ముందు స్థలం

ఊఁతము = పట్టు                                             తోఁడు = పైకెత్తు
ఊతము = కట్టబడినది                                    తోడు = ఆన

ఊఁదర = పొగ                                                  దాఁక = వరకు
ఊదర = ఒక విధమైన గడ్డి                                దాక = పాత్ర, కుండ

కాఁపు = రైతు                                                    దాఁపరించు = దొంగలించు
కాపు = ఫలించుట                                            దాపరించు = ప్రాప్తించు

నాఁడు = రోజు, కాలము                                     దాఁపు = దాచుకొను
నాడు = దేశము, ప్రాంతము                             దాపు = దగ్గర

నియమము 2 - అరసున్నాని రెండు పదాల సంధికి (సరళాదేశ సంధి) వాడినప్పుడు సంధిలో రెండవ పదం మొదటి అక్షరం యొక్క ఉచ్చారణ మారుతుంది (సరళములు, వాటి సంబంధిత పరుషములుగా ఉచ్చరంచాలి)

ఉదాహరణలు: 

రీతిఁదోడన్‌ (రీతి తోడన్‌)

మీదఁజెప్పెద (మీద చెప్పెద)

వంశమెల్లఁజెఱకు (వంశమెల్ల చెఱకు)

ఇలనుఁబుణ్యపాప (ఇలను పుణ్యపాప)

తొలగఁగొట్టు (తొలగ కొట్టు)

పూచెఁగలువలు (పూచెను కలువలు)

దయఁజూచి (దయన్ చూచి) 

సంతోషమునఁబోయి (సంతోషమునన్‌ పోయి)

తీసెఁఖడ్గము (తీసెన్‌ ఖడ్గము)